فهرست و بیوگرافی دانشمندان ایرانی پیش از دوران معاصر

*یـگـانـه*

ناظر تالار رمان + مدیر تالار موسیقی
عضو کادر مدیریت
مدیر تالار
بنو موسی
Banu musa mechanical.jpg
زاده
قرن ۹ میلادی
محل سکونت
بغداد
پس‌زمینه‌های علمی
تأثیرات
آپولونیوس، بطلمیوس، جالینوس، مأمون، موسی بن شاکر خراسانی، یحیی بن ابی‌منصور
کار علمی
دوران
دوران طلایی اسلام
علاقه‌مندی‌های شاخص
اخترشناسی، هندسه
آثار برجسته
ایده‌های برجسته
کاربرد حساب در هندسه
تأثیر
ثابت بن قره، حنین بن اسحاق، ابن هیثم، خواجه نصیرالدین طوسی، ژرار کرمونایی، لئوناردو فیبوناتچی، راجر بیکن
تثلیث سینماتیکی زاویه و ترسیم بیضی به طریق معروف به باغبانی در کتاب الشکل المدور المستطیل (به وسیلهٴ یک ریسمان متصل به دو کانون) از ابداعات ایشان است. مشکل بتوان سهم هریک از برادران را در فعالیت‌های علمی معلوم کرد. به نظر می‌رسد که مهم‌ترینشان ابوجعفر محمد بن موسی (متوفی در ۸۷۲–۸۷۳ میلادی)، محقق اصول اقلیدس و مجسطی، و منطق‌دان بوده‌است. احمد به مکانیک توجه خاصی داشت و حسن به هندسه.
 

*یـگـانـه*

ناظر تالار رمان + مدیر تالار موسیقی
عضو کادر مدیریت
مدیر تالار
ماسرجویه یا ماسرجیس یا الیهودی (Māsarjūya, Māsirjuwayh؛ سال‌های‌آغازین دورهٔ مروانیان (پس‌از ۶۴ق/۶۳۸م) پزشک یهودی ایرانی بود که در دورهٔ امویان می‌زیست و به عنوان نخستین مترجم کتب پزشکی به عربی شناخته می‌شود. او در زمان خلافت مروان بن حکم مجموعهٔ طبی کُنّاش نوشتهٔ اهرن اسکندرانی (هارون اسکندرانی یا هرون اسکندرانی) را به عربی ترجمه کرد. همچنین کتاب‌های الالوان، کتاب الروائح و الطعوم منسوب به ماسرجویه است

زندگی‌نامه
ماسرجویه در بصره زاده شد و زبان مادری‌اش سریانی بود. به احتمال زیاد او در گندی شاپور درس خوانده بود.

رازی در کتاب الحاوی بیش از دویست بار از وی با عنوان «قال الیهودی» یاد کرده‌است.
 

*یـگـانـه*

ناظر تالار رمان + مدیر تالار موسیقی
عضو کادر مدیریت
مدیر تالار
ابهام
شبهه‌های زیادی در مورد مسرجویه و تحریف نامش است.

اغلب ماسرجویه یهودی را به اشتباه با ماسرجویه دیگری از مردم گندی‌شاپور، یکی گرفته‌اند. ماسرجویه گندی‌شاپوری در سدهٔ سوم هجری می‌زیست و رساله «ابدالُ الادویه» را که کهن‌ترین رساله دربارهٔ داروهای جایگزین است، نوشت.
 

*یـگـانـه*

ناظر تالار رمان + مدیر تالار موسیقی
عضو کادر مدیریت
مدیر تالار
علی بن شیخ محمدعبدالرحمن پزشک برجسته ایرانی بود که احتمالاً در قرن ۱۷ میلادی زندگی می‌کرده است. اطلاعات اندکی دربارهٔ وی در دسترس است. چیزی که مشخص است این است که وی دانشنامهٔ پزشکی بزرگی به زبان فارسی نوشته است. این دانشنامه جواهرالمقال نام دارد. وی این دانشنامه را به شعر سروده. ۲ نسخه از آن در جهان موجود می‌باشد. یکی در کتابخانه ملی پزشکی ایالات متحده آمریکا و دیگری در دانشگاه آکسفورد.
 

*یـگـانـه*

ناظر تالار رمان + مدیر تالار موسیقی
عضو کادر مدیریت
مدیر تالار
النقوری (شهاب الدین آل النقوری) پزشک ایرانی که در قرن چهارهم می‌زیست. از آثار النقوری می‌توان به چند رساله و کتاب پزشکی از جمله واژه نامهٔ دارویی و کتابی در درمان به نام طب شهاب اشاره کرد.
 

*یـگـانـه*

ناظر تالار رمان + مدیر تالار موسیقی
عضو کادر مدیریت
مدیر تالار
بنیامین بن موسی نهاوندی (به عبری:בנימין אלנהאונדי) پزشک یهودی ایرانی در پایان سدهٴ هشتم و آغاز سدهٴ نهم میلادی در نهاوند ایران برآمد. او اساس قرائیم را که عنان ابن داوود آغاز کرده بود (نیمهٴ دوم سدهٴ هشتم) با تأکید بر ارزش تفکر آزاد تکمیل کرد. تحقیق یک وظیفه‌است، و خطاهایی که بر اثر تحقیق روی می‌دهد تولید گـ ـناه نمی‌کند. او شروحی بر عهد عتیق، غالباً به زبان عربی نوشت؛ آثاری هم به زبان عبری تألیف کرد. وی را از بزرگ‌ترین عالمان یهودیت قرائی در قرون وسطا می دانند.
 

*یـگـانـه*

ناظر تالار رمان + مدیر تالار موسیقی
عضو کادر مدیریت
مدیر تالار
احمد بن محمد نهاوندی منجم مسلمان ایرانی بود که در زمان یحیی بن خالد بن برمکی (متوفی در ۸۰۲ – ۸۰۳ میلادی) در جندی‌شاپور برآمد. او در در جندی‌شاپور به رصدهای نجومی پرداخت و زیجی موسوم به مشتمل تألیف کرد و حدود ۸۳۵ تا ۸۴۵ میلادی درگذشت.

احمد بن محمد نهاوندی
درگذشت
۸۳۵ تا ۸۴۵ هجری قمری
جندی‌شاپور
ملیت
ایرانی
پیشه
منجم
مذهب
شیعه
پژوهشگران معاصر به اهمیت کار نهاوندی به علت تقدم زمانی و هم به سبب آنکه رصدهای وی تألیف الزیج المشتمل را به دنبال داشته، تأکید می‌ورزند
 

*یـگـانـه*

ناظر تالار رمان + مدیر تالار موسیقی
عضو کادر مدیریت
مدیر تالار
ضیاءالدین نخشبی در نیمه دوم سدهٔ هفتم هجری در نخشب از سرزمین‌های فرارود زاده شد. آموزش‌های نخستین او در نخشب انجام شد و دز نوجوانی به هندوستان رفته در بدایون نشیمن گزید. این دوره هم‌زمان با چیرگی تیمور لنگ بر ایران و سرزمین‌های پیرامونی بود که باعث مهاجرت گستردهٔ دانشوران و صوفیان از ایران به هند شد.
 

*یـگـانـه*

ناظر تالار رمان + مدیر تالار موسیقی
عضو کادر مدیریت
مدیر تالار
ابومعین ناصر بن خسرو بن حارث قبادیانی بلخی، معروف به ناصرخسرو (۳۹۴–۴۸۱ ه‍.ق) از شاعران بزرگ فارسی‌زبان، فیلسوف، حکیم و جهانگرد ایرانی و از مبلغان مذهب اسماعیلی بود. وی در قبادیان از توابع بلخ متولد شد و در یمگان از توابع بدخشان درگذشت. وی بر اغلب علوم عقلی و نقلی زمان خود از قبیل فلسفه و حساب و طب و موسیقی و نجوم و کلام تبحر داشت و در اشعار خویش به کرات از احاطه داشتن خود بر این علوم تأکید کرده‌است. ناصر خسرو به همراه حافظ و رودکی جزء سه شاعری است که کل قرآن را از برداشته‌است.[نیازمند منبع] وی در آثار خویش، از آیات قرآن برای اثبات عقاید خودش استفاده کرده‌است.